9X không biết El Nino là gì: Nạn nhân của đám đông

Ai cũng có những điểm mạnh, điểm yếu, vì vậy, không thể dựa vào hai câu trả lời để đánh giá rằng nhân cách hay kỹ năng sống của 1 người.

Trước câu chuyện cô gái 9X - Phạm Thị Quyên, phải sử dụng liên tiếp hai sự trợ giúp trong phần thi của mình ở chương trình Ai là triệu phú, phát sóng tối 22/11 gây xôn xao dư luận khi không biết El Nino là gì và canh rau đay nấu với rau gì, các chuyên gia kinh tế, chuyên gia giáo dục đã lên tiếng về câu chuyện này.

Tâm lý người Việt cái gì cũng phải biết

Chia sẻ quan điểm trên trang cá nhân của mình, TS Huỳnh Thế Du - Giảng viên Chính sách công, Giám đốc Đào tạo Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright viết: 'Thực ra câu chuyện này phản ánh những vấn đề khá nghiêm trọng trong xã hội Việt Nam hiện nay mà chúng cản trở sự phát triển. Nhân đây tôi xin kể những điều mà chính cá nhân tôi đã trải qua.

Năm 2007 tôi phân tích nghịch lý giá cổ phiếu ở Việt Nam qua tình huống ACB và VCB với kết luận trái tai rằng giá trị tính theo tiềm năng dòng tiền trong tương lai của VCB không quá 40.000đ/cổ phiếu thì nhận được vô số 'gạch đá' vì số đông đang nghĩ rằng giá phải cao hơn 4-5 lần.

Tôi đã 'được tặng' rất nhiều sự miệt thị bằng các ngôn từ rất khó nghe. Có người đã theo kiểu bỏ bóng đá người mà phán rằng phân tích của một người chỉ có bằng quản trị kinh doanh từ xa của đại học mở là không đáng tin cậy.

Chỉ một thời gian ngắn sau khi IPO (phát hành cổ phiếu lần đầu) giá cổ phiếu của VCB còn chưa đến 30.000đ, thì tôi không biết những người đã hùng hổ rủa xả những phân tích kiểu như tôi đã làm và cứ thế bỏ tiền mua cổ phiếu cảm thấy như thế nào.

Thêm chú thích ảnh thứ 1

Hai câu hỏi của chương trình khiến Quyên phải dùng sự trợ giúp

Năm 2016 khi nói rằng mở đường không phải là giải pháp căn cơ để giải quyết tình trạng tắc nghẽn giao thông ở các đô thị lớn Việt Nam tôi lại được nhận thêm rất nhiều 'gạch đá'. Lần này có người lại nói rằng tiến sỹ Harvard mà nói vậy. Kiểu gì cũng bị chửi'.

Vì thế, theo TS Du, ở trong xã hội Việt Nam hiện nay tâm lý đánh hội đồng hay mạ lị những ý kiến khác biệt hay những gì khác với những cảm nhận chung (common senses) là rất phổ biến. Điều này làm cho quá trình học hay biểu hiện ý kiến trong xã hội rất có vấn đề.

'Tôi đã đi học và đi dạy khá lâu ở Việt Nam (tổng thời gian dạy và học khoảng 30 năm) và tôi đã học và tham gia làm trợ giảng và phụ giảng ở Harvard 5 năm, nhưng tôi thấy số câu hỏi 'ngớ ngẩn và hết sức ngớ ngẩn' ở Harvard lớn hơn rất nhiều.

Thực ra, ở Việt Nam khi hỏi hay biểu đạt vấn đề gì đó thường mọi người hết sức cân nhắc vì sợ lỡ lời và bị cho là kém hiểu biết.

Do vậy, các câu hỏi của người học thường thì người đó đã biết câu trả lời. Hỏi ra chỉ để thể hiện sự thông thái của mình. Những người không biết thực sự thường không dám hỏi. Điều này cản trở việc hình thành môi trường học tập thực chất và thói quen chấp nhận sự khác biệt.

Còn một vấn đề khác nữa là tâm lý cho rằng đã là người có học (đặc biệt là những người có bằng cấp cao) cái gì cũng phải biết nên cũng rất nhiều điều trớ trêu', ông Du phân tích.

Cô gái bị ném đá vì không biết El Nino là gì và không biết canh cua nấu rau gì 

Cô gái bị ném đá vì không biết El Nino là gì và không biết canh cua nấu rau gì

El Nino là biệt danh cho một cầu thủ bóng đá nổi tiếng trên thế giới

Trong khi đó, rất đồng tình quan điểm không nên chê bai người khác, PGS.TS Lê Quý Đức - Nguyên Phó viện trưởng Viện Văn hóa và Phát triển cho rằng, cô gái đâu phải giáo sư 'biết tuốt' để trả lời được 'một vạn câu hỏi vì sao'.

'Có những thứ là dễ với người này nhưng khó với người khác. Không thể bắt người khác giỏi giang giống mình hay bắt người khác phải hiểu biết như mình nên đừng vội áp đặt cho cô gái trẻ ấy. Ai cũng có những điểm mạnh, điểm yếu. Vì vậy, không thể dựa vào hai câu trả lời đơn thuần để đánh giá rằng nhân cách hay kỹ năng sống của cô ấy có vấn đề', ông Đức cho hay.

Cũng theo PGS.TS Lê Quý Đức, sở dĩ cô gái bị 'ném đá' tơi bời như vậy chính là tính vô thức tập thể, hùa theo ý kiến của đám đông dẫn đến mất phương hướng thông tin.

Quyên chính là nạn nhân phải 'nhận đòn' từ tâm lý đám đông, trong khi cô không hề đáng phải chịu điều này.

'Họ coi mạng xã hội là nơi muốn nói gì thì nói, muốn chỉ trích ai thì làm mà không quan tâm đến người bị trỉ trích có bị tổn thương hay đau lòng vì ý kiến của mình hay không. Họ không hiểu rằng, ném thông tin theo chiều hướng tiêu cực, ác ý, không có tinh thần xây dựng thì người trong cuộc sẽ chịu áp lực tâm lý khá nặng nề', ông Đức nói.

PGS.TS Đức cũng phân tích một số ý để bảo vệ cô gái trước 'búa rìu' dư luận: 'Vẫn có xấp xỉ 10% người trong trường quay trả lời sai, có hàng vạn người gõ từ khóa 'El Nino là gì?' tìm kiếm trên Google sau phần thi của cô gái chứng tỏ rằng không phải ai cũng có thể trả lời được câu hỏi này.

Có nhiều người biết 'El Nino' là hiện tượng thời tiết nhưng có phải ai cũng biết El Nino còn là biệt danh cho một cầu thủ bóng đá nổi tiếng trên thế giới. Ngoài El Nino, mọi người có biết đến hiện tượng thời tiết La Nina là gì?'

Còn về câu hỏi thứ 2, cô gái không biết canh cua nấu với rau gì, ông Đức dí dỏm cho rằng: 'Đừng lo, vì bà xã nhà tôi hay nấu canh cua với rau muống. Hàng xóm nhà tôi hay nấu canh cua với rau mồng tơi và mướp.

Còn tôi đi ăn ở một số nhà hàng thì họ nấu canh cua với lá hẹ hoặc bí xanh. Nếu một ngày nào đó bạn ăn canh cua với củ cải hay súp lơ xanh thì cũng đừng thấy gì làm lạ. Bởi nó là khẩu vị của từng người, từng nhà'.

PGS.TS Lê Quý Đức đưa ra lời khuyên: 'Hãy thử một lần ngồi trên ghế nóng, trước hàng trăm khán giả và máy quay để hiểu được tâm lý của cô gái. Việc nhận xét, phê bình chân thành là để người khác tiến bộ và tốt hơn chứ không phải khiến họ khủng hoảng, mất tinh thần.

Vì vậy, mỗi người cần có ý thức và trách nhiệm với lời nói của mình, ngay cả trên mạng xã hội, tránh gây ra những hệ lụy đáng tiếc'.

Lượng kiến thức trẻ em Việt được nhận trong nhà trường là rất thấp

Trong khi đó, đứng từ góc độ giáo dục, TS Vũ Thu Hương, giảng viên khoa Giáo dục tiểu học (Trường ĐH Sư phạm Hà Nội) cho rằng, những kiến thức vũ trụ học, khí tượng học như hiện tượng El Nino, La Nina, các vấn đề suy thoái môi trường.., đều được dạy cho trẻ từ lớp 1 ở nhiều nước trên thế giới.

TS Hương phân tích, trong giáo dục, 3 mục tiêu quan trọng nhất là Kiến thức, kĩ năng và đạo đức. Ở Việt Nam, giáo dục chú trọng đến 80 - 90% vào kiến thức. Nhưng với lối đánh giá dựa trên so sánh với các bạn bè trong lớp, điểm số trở nên vô cùng quan trọng. Mà để tính điểm, dễ dàng và công bằng nhất là khi ra đề toàn bài tập.

Chính vì vậy, việc học chỉ còn dồn cho việc giải bài tập. Trong khi đó, vai trò của bài tập trong công tác giáo dục là giúp các học sinh hiểu hơn về lý thuyết, về các phép toán, các công thức khó. Bài tập không cung cấp lượng kiến thức nào, nó chỉ giống như công cụ để giúp học sinh hiểu bài.

Nhưng ở Việt Nam, bài tập đã trở thành một thứ nền tảng và giáo viên, phụ huynh đánh giá học sinh dựa vào việc trẻ làm bài tập được bao nhiêu, đúng bao nhiêu và sai bao nhiêu. Khi đó, kiến thức thật sự thì sẽ bị lướt qua, không đọng lại chút gì trong não trẻ.

Theo dõi các vấn đề giáo dục của Việt Nam và đồng thời nghiên cứu về giáo dục các nước, TS Hương cho rằng, lượng kiến thức trẻ em Việt được nhận trong nhà trường là rất thấp. Trẻ nước ngoài học nhiều hơn trẻ Việt rất nhiều.

Chỉ có lý thuyết không thực hành

Chỉ rõ thêm, Ths Nguyễn Quốc Khánh cho rằng, trẻ thiếu kiến thức xã hội nguyên nhân đầu tiên xuất phát từ gia đình. Mới đây, nhiều phụ huynh còn 'nổi đóa' vì con học lớp 5 được nhà trường cho khiêng bàn ghế khiến chúng ta cười ra nước mắt. Hay chuyện cô giáo không nhận quà 20/11 vì phụ huynh phản ánh 'đã quà cáp đầy đủ mà con vẫn điểm kém'.

Có lẽ, trong suy nghĩ của một bộ phận cha mẹ, con họ chỉ cần học giỏi và không cần biết gì hết. Sự chăm bẵm, nâng niu một cách thái quá của các bậc cha mẹ vô tình biến con mình thành 'gà công nghiệp'.

Sự bao bọc thái quá của gia đình khiến các bạn trẻ không có nhu cầu phải học hỏi các kỹ năng cần thiết cho cuộc sống.

Sự phát triển của công nghệ thông tin tiêu tốn gần như toàn bộ thời gian rảnh của các bạn trẻ. Họ không còn thời gian để đọc sách, đọc báo hay xem ti vi. Điều này khiến cho họ gần như bị tách biệt khỏi xã hội mà họ đang sống, không hề biết đến những tin tức, sự kiện đang xảy ra xung quanh mình.

Thêm vào đó, chương trình học ở trường phổ thông chỉ chú trọng đến kiến thức lý thuyết mà ít có cơ hội cho các bạn trẻ thực hành. Sự chú trọng kiến thức lý thuyết làm các bạn trẻ có thể nói được nhưng lại gặp khó khăn rất nhiều trong việc áp dụng những gì mình biết vào thực tế. Điều này giải thích tại sao nhiều bạn trẻ ra trường không thể tìm kiếm được việc làm.

Nhìn sang nước bạn, không ít những câu chuyện, hình ảnh trẻ con được đưa ra ngoài trời lạnh có tuyết rơi trong tình trạng không mặc áo để rèn luyện sức chịu đựng trong điều kiện khắc nghiệt đã được chia sẻ rộng rãi. Đó chỉ là một ví dụ điển hình cho tư duy và cách giáo dục con trẻ.

Câu chuyện những cô gái không biết nấu ăn, không biết nhiều về kiến thức xã hội là hồi chuông cảnh báo nguy hiểm cho các bậc phụ huynh và những người làm công tác giáo dục. Đã đến lúc chúng ta phải có những cách tiếp cận khác đối với cách giáo dục con em mình.

Nếu không xem được, mời bạn Click vào đây

Theo Sơn Ca/Đất Việt

Tags: El Nino  |  El Nino là gì  |  hiện tượng thời tiết  |  hiện tượng khí hậu  |  Ai là triệu phú  |  nạn nhân đám đông  |  tâm lý người Việt  |  netnews.vn