Câu chuyện hòa nhập của người tị nạn Syria tại Thổ Nhĩ Kỳ

Hãy tưởng tượng chỉ trong một đêm, dân số một thành phố tăng thêm khoảng 30%! Những người mới đến hầu như không một xu dính túi, đói khát, không có nơi nào để ở và thậm chí còn nói một thứ ngôn ngữ khác.

Thế nhưng, thay vì xua đuổi họ, người dân địa phương lại chào đón và tạo điều kiện cho họ tá túc trong mọi khả năng của mình. Theo tờ The Guardian, đây là những gì diễn ra trong vài năm qua tại Gaziantep, một thành phố công nghiệp ở biên giới phía nam của Thổ Nhĩ Kỳ giáp với Syria.

200.000 người tị nạn chỉ trong vòng 24 giờ

Tờ The Guardian cho biết, vào tháng 4-2011, mới chỉ có 252 người tị nạn Syria chạy sang Thổ Nhĩ Kỳ. Thế nhưng, một năm sau đó, con số này đã lên đến 23.000 người và đến năm 2015 là 2 triệu người. Hiện tại có khoảng 3,6 triệu người tị nạn Syria tại Thổ Nhĩ Kỳ, phần lớn trong số này đang sống tại khu vực miền Nam, trong đó có Gaziantep. Gaziantep chỉ cách thành phố Aleppo bị chiến tranh tàn phá của Syria gần 100km. Có thời điểm chỉ trong vòng 24 giờ đồng hồ, Gaziantep tiếp nhận tới 200.000 người tị nạn Syria. Trong khi Istanbul, thành phố lớn nhất của Thổ Nhĩ Kỳ với dân số 15 triệu người hiện đang tiếp nhận tổng cộng 560.000 người tị nạn Syria thì thành phố Gaziantep với dân số chỉ bằng 1/10 Istanbul lại tiếp nhận tới 500.000 người.

Phụ nữ Thổ Nhĩ Kỳ và Syria cùng nhau nấu ăn tại Trung tâm Cộng đồng Ensar. Ảnh: The Guardian.

“Trước khi cuộc nội chiến tại Syria nổ ra, người dân tại khu vực Đông Nam Thổ Nhĩ Kỳ và Syria có nhiều mối quan hệ gần gũi với nhau. Vì vậy, nhìn chung, người dân tại đây xem họ là khách chứ không phải những người tị nạn. Họ có sự tương đồng về văn hóa và tôn giáo”, tờ The Guardian dẫn lời Azhar Alazzawi, người phụ trách Chương trình Lương thực thế giới của Liên hợp quốc tại Gaziantep. Theo tờ The Guardian, thời đế chế Ottoman-trước khi có nhà nước Thổ Nhĩ Kỳ và Syria hiện tại, Gaziantep và Aleppo từng thuộc cùng một khu vực. Người tị nạn từ Aleppo có xu hướng ở lại miền Nam Thổ Nhĩ Kỳ vì họ có chung lịch sử và khu vực này lại có nhu cầu về lao động không tay nghề.

Chính sách hòa nhập

Mặc dù vậy, những người mới đến chắc chắn tạo ra sức ép lớn đối với nguồn lực của Gaziantep, từ nhà ở, nước sinh hoạt, giao thông công cộng cho đến chăm sóc y tế. “Ban đầu, chúng tôi phải cung cấp lương thực, quần áo và nơi tá túc tạm thời cho họ. Chúng tôi thuê khách sạn hoặc sắp xếp cho họ ở lại các trung tâm thể thao. Chúng tôi kêu gọi cộng đồng giúp đỡ và mọi người đã hỗ trợ nào là đồ ăn, chăn màn, quần áo, bếp nấu, tất cả mọi thứ. Người dân thành phố còn đưa những đối tượng yếu thế nhất, như các bà mẹ có con nhỏ về nhà mình”, Onder Yalcin, Giám đốc Sở Nhập cư của Gaziantep cho biết.

Ban đầu, Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ chủ trương để những người mới đến hòa nhập tại các vùng đô thị, thay vì để họ lay lắt trong các trại tị nạn. Tuy nhiên, chính điều này lại gây sức ép về vấn đề nhà ở tại Gaziantep, đẩy giá thuê nhà tăng lên. Trong khi đó, các chủ lao động lại tận dụng sự gia tăng đột biến về lực lượng lao động để giảm tiền lương. Bên cạnh đó là mâu thuẫn về chuyện tiếp cận nước sạch và sự bất mãn gia tăng khi các nguồn viện trợ chỉ dành cho người tị nạn Syria chứ không phải những người nghèo Thổ Nhĩ Kỳ. “Nếu bạn đi tới một khu vực lân cận trên một chiếc xe của Liên hợp quốc, mọi người đều biết ngay rằng ai sẽ nhận được cứu trợ và điều này tiềm ẩn nguy cơ gây căng thẳng”, Khalil Omarshah, Giám đốc Tổ chức Di cư quốc tế (IOM) tại Gaziantep cho biết.

Để tránh sự căng thẳng này, thành phố Gaziantep đã có một cách tiếp cận mới. Theo đó, Thị trưởng Fatma Sahin đã cho thành lập Sở Nhập cư và hướng đến mục tiêu cả người Thổ Nhĩ Kỳ lẫn người nhập cư đều được đối xử công bằng và nhận phúc lợi như nhau. “Tôi đã nói với IOM rằng chúng ta phải hợp tác với nhau. Chúng ta đang hướng đến sự gắn kết xã hội bởi vì người Thổ Nhĩ Kỳ và người Syria sẽ sống cùng nhau ở đây”, Thị trưởng Fatma Sahin chia sẻ.

Kết quả là IOM nhất trí với Thị trưởng Fatma Sahin rằng hòa nhập là biện pháp tốt nhất để tránh xung đột. IOM và chính quyền thành phố đã chung tay điều hành Trung tâm Cộng đồng Ensar tại một khu vực nghèo của Gaziantep là Narlitepe-nơi cả người Thổ Nhĩ Kỳ và người Syria đều được tham gia các khóa học về máy vi tính, nấu ăn, ngôn ngữ… Tất cả khóa học đều là song ngữ, bằng cả tiếng Thổ Nhĩ Kỳ và tiếng Arab.

“Đừng chỉ cho họ cá”

Theo Thị trưởng Fatma Sahin, đối phó xong với cuộc khủng hoảng nhân đạo ban đầu cũng như bước qua những giai đoạn đầu tiên của quá trình hòa nhập, chính quyền thành phố Gaziantep phải đối mặt với một thách thức tiếp theo là vấn đề học hành và việc làm cho những người nhập cư Syria. Đối với trẻ em Syria, việc học tiếng Thổ Nhĩ Kỳ không phải là chuyện khó khăn, song đây lại là một rào cản với bố mẹ các em trong quá trình hòa nhập và tìm kiếm việc làm. Những người nhập cư Syria tại Thổ Nhĩ Kỳ chỉ được cấp giấy phép lao động nếu họ được tuyển dụng. Trên thực tế, nhiều người có xu hướng tìm đến một thị trường việc làm “phi chính thức”-tại đây, chủ lao động không phải trả các khoản phúc lợi xã hội, còn người lao động lại vẫn được hưởng các khoản viện trợ.

Tờ The Guardian cho biết, hiện có nhiều sức ép yêu cầu hợp pháp hóa địa vị của người nhập cư Syria tại Thổ Nhĩ Kỳ. Cùng với đó là nguồn viện trợ cũng không thể kéo dài mãi. “Giờ đây, chúng ta cần dạy cho họ cách câu cá chứ đừng chỉ cho họ cá”, Oben Çoban, Giám đốc Tổ chức Cứu trợ trẻ em quốc tế (Save The Children) tại Thổ Nhĩ Kỳ nói với tờ The Guardian.

Theo HOÀNG VŨ/Quân đội Nhân dân

Tags: Thổ Nhĩ Kỳ  |  hòa nhập  |  thành phố  |  người tị nạn Syria  |  lao động  |  người nhập cư  |  Fatma Sahin  |  người dân  |  tiếp nhận