Mất tay như chơi khi dùng máy cưa cầm tay tại nhà

Những chiếc máy cưa cầm tay nhỏ xinh chỉ nặng khoảng 1kg, dễ mua, tiện lợi để sửa chữa đồ vật nhỏ trong nhà. Nhưng chúng có thể gây tai nạn tưởng chừng mất chi, ngón tay vĩnh viễn nếu không kịp xử trí đúng.

Nhiều tai nạn máy cưa

Nhiều người thích tự tay sửa chữa đồ gỗ, sắt thép tại nhà bằng những chiếc máy cưa vì tiện lợi, ít tốn kém, đỡ mất công mang ra thợ... Những chiếc máy cưa nhỏ xinh chỉ nặng khoảng 1kg rất tiện lợi và thiết thực trong cuộc sống, nhưng có thể mất tay như chơi và gây tai nạn kinh hoàng tưởng mất chi, ngón tay vĩnh viễn. Thời gian qua BV đa khoa Xanh Pôn đã cấp cứu nhiều ca tai nạn do máy cưa tại nhà.

Nhà văn Nguyễn Văn Thọ là một trong các nạn nhân bị tai nạn vì cưa máy. Do bất cẩn ông đã bị máy cưa xén đứt lìa nửa bàn tay trái, máu xối như vòi nước cao áp. Nhờ có kinh nghiệm chiến trường, ông rất bình tĩnh tự bấm động mạch chủ để giảm xối máu rồi garo lại, mang theo nửa bàn tay đứt lìa vào bệnh viện cấp cứu.

Bàn tay sau vi phẫu thuật được ghép nối lại. Ảnh: BV Xanh Pôn.

Bác sĩ Nguyễn Minh Nghĩa là Trưởng kíp mổ, cùng tập thể Khoa Phẫu thuật Tạo hình Thẩm mỹ (BV Xanh Pôn) gấp rút tiến hành cấp cứu, sau hơn 7 giờ vi phẫu thuật thì phần bàn tay đứt lìa đã được các bác sĩ khâu nối lại.

Ít ngày sau cũng tại BV Xanh Pôn, các bác sĩ lại cấp cứu tiếp trường hợp bệnh nhân nam lớn tuổi bị tai nạn lao động do dùng cưa gỗ gây đứt rời ngón cái ở vị trí gốc ngón, toàn bộ khớp bàn ngón bị phá hủy và mất xương diện khớp, các mạch máu nuôi ngón bị đứt hoàn toàn và mất đoạn. Các bác sĩ phải tiến hành đóng cứng khớp bàn ngón, cắt bỏ tổ chức giập nát và nối lại hệ thống thần kinh – mạch máu bị đứt rời cho bệnh nhân.

Nếu không xử lý phần cơ thể đứt rời đúng cách rất có thể bị mất phần cơ thể đó vĩnh viễn. Ảnh minh họa.

BV Chấn Thương Chỉnh hình TP.HCM cũng từng phẫu thuật thành công ca tai nạn lao động hy hữu làm tay phải nhưng bị đứt lìa cổ tay trái. Nạn nhân đang làm việc cưa gỗ bằng tay phải, khi cưa xong xoay người qua phải, cổ tay trái vô tình vào đúng tầm máy cưa gỗ và bị xén đứt lìa cổ tay trái.

BS Võ Hòa Khánh, chuyên gia vi phẫu, Phó trưởng phòng Quản lý Chất Lượng trực tiếp điều trị cho bệnh nhân đã chia sẻ, bệnh nhân vào viện cấp cứu trong tình trạng mất máu, phần đứt lìa cổ tay may mắn được sơ cứu (giữ lạnh trong thùng đá) đúng cách nên BV tiến hành nối ghép ngay. Sau phẫu thuật 2 tuần bàn tay và các ngón tay bệnh nhân đã 'sống hoàn toàn', không có dấu hiệu nhiễm trùng vết thương.

Ngón tay bị tai nạn cưa máy trước và sau khi vi phẫu thuật. Ảnh: BV Xanh Pôn

Tai nạn do máy cưa cầm tay rất khó điều trị

Máy cưa cầm tay, các loại dụng cụ mini như máy cắt, máy bấm đinh, bộ đục… giúp làm việc hiệu quả, tiện dụng ở nhà, nhưng cũng rất dễ bị tai nạn nếu người dùng không cẩn thận. Điều trị những trường hợp đứt lìa này rất khó, bởi tổn thương nặng nề, bị lóc da, bầm giập phần kiểu tổn thương nhổ bật, vặn xoắn… nên khi khâu nối mạch máu để cứu sống chi thì nguy cơ do tắc mạch máu thứ phát cao hơn.

Các tai nạn do cưa máy ở bàn tay còn gây tổn thương rất nặng nề bởi lưỡi cưa rất nhiều răng, khiến vết thương rộng, nham nhở, phức tạp và tổn thương nhiều thành phần của bàn tay... Để điều trị những ca này rất khó do các vết thương bị khuyết hổng, các tổ chức bị giập nát, đứt rời. Các tổn thương xương, thần kinh và gân cũng vậy. Sau khi phẫu thuật khả năng hồi phục chức năng vận động và cảm giác cũng thấp hơn. Nguy cơ nhiễm trùng sau mổ cũng cao hơn (nếu bác sĩ không khống chế được nhiễm trùng thì còn phải tháo bỏ vĩnh viễn phần đứt lìa để cứu người).

Trong 'Vi phẫu thuật và các ứng dụng', PGS. TS. BS. Lê Văn Đoàn (Viện trưởng Viện Chấn thương - Chỉnh hình, Bệnh viện TƯQĐ 108) đã chia sẻ, vi phẫu thuật là sử dụng kính hiển vi phẫu thuật có độ phóng đại từ 8 đến 25 lần, nhằm phóng đại các mô, tổ chức lên để phẫu tích và khâu nối bằng kim chỉ loại cực nhỏ có thể khâu nối chính xác các mạch máu nhỏ có đường kính ≈ 1mm và các bao bó sợi thần kinh. Kỹ thuật vi phẫu giúp các bác sĩ cứu rất nhiều người không may bị đứt lìa chi, ngón tay, bàn tay. (Một ca phẫu thuật tai nạn chi. Ảnh minh họa)

Theo PGS Nguyễn Hồng Hà (BV Việt Đức), các bộ phận cơ thể như tay, chân, bị đứt rời thời gian phẫu thuật nối lại tốt nhất phải trước 6 giờ kể từ thời điểm bị đứt rời. Để tránh tình trạng bộ phận đó bị hoại tử do không được cung cấp máu, sau phẫu thuật bệnh nhân cần một thời gian dài tập luyện để phục hồi chức năng. Khi ra viện thời gian giữ cố định và tập vật lý trị liệu phục hồi chức năng theo chỉ định của thầy thuốc.

Các bác sĩ khuyên rằng, khi gặp tai nạn lao động đứt rời một phần cơ thể cần sơ cứu bảo quản giữ gìn đúng cách để bác sĩ có nhiều cơ hội vi phẫu thuật ghép nối thành công. Cụ thể:

- Cho mảnh đứt rời vào túi nilon sạch đựng nước muối sinh lý (nước muối đóng chai dùng trong y tế chứ không phải nước muối tự pha), hoặc nước sạch rồi thả vào hộp, hoặc túi... đựng đá (chứ không thả trực tiếp vào nước đá) để tránh gây bỏng lạnh cho mô và mạch máu.

Sơ cứu khi bị tai nạn cưa máy và các loại máy móc mini dùng ở nhà:

- Cầm máu sơ cứu vết thương bằng gạc vô khuẩn để giảm chảy máu, bảo vệ vết thương.

- Cố định tay bị chấn thương và nâng cao nhằm mục đích giảm đau và giảm sưng nề.

- Bỏ phần chi đứt rời vào miếng gạc sạch (hay vải sạch),cho vào túi nilon sạch buộc chặt rồi cho vào thùng nước đá lạnh (tuyệt đối không dùng đá khô, không bỏ trực tiếp vào nước đá), và mang theo bệnh nhân tới bệnh viện.

Cần làm nhanh và cẩn thận rồi gấp rút đưa nạn nhân tới bệnh viện có chuyên khoa chấn thương chỉnh hình chuyên nối ghép các bộ phận đứt rời.

Khi di chuyển cần tránh sốc cho nạn nhân bằng cách:

- Đặt nạn nhân nằm và giữ ấm cơ thể bằng cách đắp chăn lên người.

- Nâng vị trí vết thương lên cao bằng tim để duy trì tuần hoàn và lưu lượng máu tới các cơ quan quan trọng.

- Nhanh chóng chuyển đến cơ sở y tế có khả năng xử lý, tránh mất thời gian (như BV đã khoa Xanh Pôn, BV Đại học Y Hà Nội, Bệnh viện Việt Đức, BV 108, BV Chợ Rẫy... chuyên nối ghép các bộ phận đứt rời các ca tai nạn lao động như cưa máy).

Tốc độ quay của máy cưa và các loại máy mini rất nhanh, chỉ cần sơ suất nhỏ cũng gây thương tích cho cơ thể, cần phòng tránh như sau:

- Máy móc nào sử dụng đúng chức năng đó. Kiểm tra các thông số kỹ thuật xem đã vừa vặn chính xác chưa, chạy rà máy trước khi bắt đầu làm việc. Nếu nghi ngờ máy có hiện tượng bất thường cần đem đi kiểm tra, xử lý, không nên dùng cố.

- Luôn dùng đồ bảo hộ lao động (mặt nạ, nón bảo hộ, kính bảo hộ, khẩu trang, găng tay, giày bảo hộ, tấm che mặt…).

Nơi làm việc an toàn, sạch sẽ, đủ ánh sáng, có thông gió, hạn chế tuyệt đối chất dễ gây cháy nổ. Phích cắm điện phù hợp. Chân không tiếp đất để tránh điện bị rò rỉ gây giật điện.

Với máy cưa:

Ngoài mang đồ bảo hộ, đeo dụng cụ bảo vệ tai chống lại tiếng ồn... và đi giày dép chống trượt để tránh nguy cơ ngã vào lưỡi cưa khi cưa đang chạy rất nguy hiểm.

Kinh nghiệm của nhiều người cho rằng, dùng máy cưa không mang găng tay khi vận hành, không mặc áo dài tay, quần áo quá rộng, có tà, không đeo cà vạt, trang sức hay đồ có dây trang trí lủng lẳng… vì rất dễ bị mắc vào lưỡi cưa.

Về an toàn cá nhân

Luôn tỉnh táo. Không trò chuyện khi làm việc, thật tập trung vào công việc. Không chạm vào phía sau, hay phần trên của lưỡi cưa khi nó chưa ngừng hẳn.

Vị trí cơ thể không thẳng hàng với lưỡi cưa, mà phải đứng lệch về bên trái một chút để tránh bị thương bởi mùn cưa, dăm gỗ hoặc công việc đang làm.

Không vận hành sản phẩm vượt quá tốc độ khuyến cáo của máy. Không rướn người lúc thao tác với máy, trang phục gọn gàng.

Không lấy cưa ra khi cưa chưa hoàn toàn dừng lại.

Ngắt điện trước khi thay lưỡi cưa, đảm bảo cưa đã ngừng hẳn rồi mới bảo trì, điều chỉnh máy cưa. Khi chắc chắn lưỡi cưa không bị kẹt hay vướng mắc gì mới bật nguồn điện.

Luôn tắt công tắc sau khi sử dụng.

Chỉ đặt máy xuống sau khi ngừng hẳn.

Lưỡi cưa phải thật bén vì dùng lưỡi cưa không tốt sẽ sinh ra khói khi cắt và dễ bật ngược gỗ lại do cố ép lưỡi cắt.

Những chú ý khác

Kiểm tra nguyên liệu không có ốc, vít… trước khi cắt kẻo chúng có thể thành trở thành những viên đạn và gây nguy hiểm.

Không được điều chỉnh cữ thẳng khi máy cưa đang chạy. Nếu vật liệu quá dài nên dùng cưa tay xẻ để tránh nguy hiểm

Chỉ khi gỗ đi hết lưỡi cưa thì mới được kết thúc công việc.

Cần kẹp giữ gỗ có độ chắc chắn để gỗ lung lay, miếng gỗ không trượt, hoặc mảnh gỗ văng ngược về phía người.

Tư vấn của Công ty TNHH Thiết bị công nghiệp MEE (TP Hồ Chí Minh)

Theo Ngọc Hà/Gia đình & Xã hội

Tags: máy cưa  |  tai nạn  |  mạch máu  |  vết thương  |  bệnh nhân  |  bàn tay  |  thời gian  |  ngón tay  |  nạn nhân