Nga có dám làm thân với Mỹ?

Nga - Mỹ đánh tín hiệu xích lại gần nhau nhưng khó có khả năng Nga chấp nhận đánh đổi quan hệ với những đồng minh như Iran hay Trung Quốc.

Người Mỹ kỳ vọng

Giới phân tích Mỹ nhận định không phải ngẫu nhiên mà cựu Ngoại trưởng Mỹ Henry Kissinger - cố vấn chính sách cho gia đình Rockefeller trong nhiều thập kỉ qua, có quan hệ cá nhân gắn bó với Tổng thống Vladimir Putin - lại nổi lên như một cố vấn chính sách đối ngoại chủ chốt của chính quyền Donald Trump.

Cũng không mấy ngạc nhiên khi xuất hiện các báo cáo mang tính 'khuyên bảo' của ông Kissinger với ông Trump về việc bình thường hóa quan hệ Nga - Mỹ, đối lập với chính sách của Obama-Clinton về đối đầu với Nga.

Tân Ngoại trưởng Mỹ Rex Tillerson (trái) khi còn là CEO Exxon đứng cạnh Tổng thống Nga Putin

Sự nổi lên của ông Kissinger cũng phải sự trùng hợp ngẫu nhiên khi ông Rex Tillerson được tân Tổng thống Trump lựa chọn cho vị trí Ngoại trưởng Mỹ.

Ông Tillerson là Giám đốc điều hành và thành viên Ban quản trị tại Exxon, mà tiền thân là tập đoàn Standard Oil của gia tộc Rockefeller trước kia.

Cựu Ngoại trưởng Condaleeza Rice, người hiện nắm cương vị trong ban điều hành của Exxon, cùng với cựu Giám đốc Cục Tình báo Trung ương (CIA), Bộ trưởng Quốc phòng là những người ủng hộ mạnh mẽ đề cử của ông Trump cho chức ngoại trưởng.

Đây được cho là một phần của chiến lược rộng lớn hơn, nhằm đẩy Nga tiến gần hơn với Mỹ, Liên minh châu Âu (EU) và hy sinh quan hệ bền chặt đang có với Trung Quốc - quốc gia mà ông Trump, ông Obama hay bà Clinton xem là trở ngại lớn nhất với vị thế lãnh đạo toàn cầu của Mỹ.

Câu hỏi đặt ra là liệu Tổng thống Nga Putin có chịu khuất phục trước yêu cầu của phương Tây để từ bỏ các đồng minh như Trung Quốc, nhằm đổi lấy việc cải thiện quan hệ và dỡ bỏ các lệnh cấm vận?

Phương Tây có trong tay nhiều công cụ quyền lực để thuyết phục Nga, nổi bật là giúp Nga mở rộng chỗ đứng tại thị trường năng lượng lớn ở châu Âu, khôi phục dòng tín dụng từ phương Tây, tiếp cận công nghệ của phương Tây và một vị trí tại bàn đàm phán chuyên đưa ra các quyết định toàn cầu.

Tờ 'Bild' của Đức mới đây đã tiết lộ kế hoạch do ông Henry Kissinger soạn thảo để tư vấn cho chính quyền Donald Trump, đề xuất chính thức công nhận Crimea thuộc về Nga và dỡ bỏ cấm vận kinh tế chống Nga được dựng lên dưới thời Obama.

Nhiều tấm biển lớn in hình hai nhà lãnh đạo Nga, Mỹ và lời kêu gọi hợp tác xuất hiện tại Montenegro hồi cuối năm 2016

Với Nga - nước mới chỉ thoát khỏi suy thoái suốt hai năm qua, điều này đồng nghĩa với việc quay trở lại thời kỳ thịnh vượng, một đề xuất mà bất kì một nhà lãnh đạo nào trên thế giới đều rất khó từ chối.

Những người ủng hộ ông Putin không tin rằng nhà lãnh đạo quyết đoán này sẽ quay lưng lại với các bạn bè ở lục địa Á-Âu, đặc biệt là Trung Quốc, do hai nước đã ký kết các thỏa thuận hợp tác năng lượng quan trọng trị giá hàng tỉ USD, cũng như việc Nga giữ vai trò trung tâm trong đề án 'Con đường Tơ lụa' mà Trung Quốc đang triển khai.

Thế nhưng vấn đề nằm ở chỗ, các cơ hội Nga có được từ việc gia nhập 'Con đường Tơ lụa' đòi hỏi phải bỏ ra mức đầu tư lớn, mà lợi nhuận thu được còn ở rất xa, trong bối cảnh ngân sách chính phủ rất hạn hẹp.

Ngược lại, những lời hứa của phương Tây, ví như các dự án xây dựng đường ống dẫn khí, có thể hoàn tất chỉ sau một năm dựa trên những dự án hiện hữu với EU, được bảo đảm về tài chính và thu lợi nhuận.

Nga cũng hiểu rằng dù có quan hệ hữu nghị với Iran, thì quốc gia vùng Vịnh này cũng sẽ là đối thủ cạnh tranh lớn nhất duy nhất của Nga đối với thị trường năng lượng ở châu Âu và châu Á.

Hiện đang có những dấu hiệu cho thấy Nga đang nghiêng về phía cải thiện quan hệ với Mỹ. Tín hiệu rõ nhất là ở Syria - điểm nóng mà ông Trump tuyên bố có ý định hợp tác chặt chẽ hơn với Nga, thể hiện qua cuộc điện đàm gần đây với người đồng cấp Nga.

Hiện có thông tin rằng Tổng thống Nga đã đạt được một thỏa thuận với Mỹ, Thổ Nhĩ Kỳ về xây dựng các 'vùng an toàn' tại Syria, loại bỏ vai trò của Iran và các tay súng Hezbollah.

Nga tỏ thái độ cứng rắn

Trước những đồn đoán trên, tờ Quan điểm của Nga tái khẳng định Nga sẽ tham gia cuộc chơi với Mỹ ở vị thế của kẻ mạnh.

Theo đó, Nga sẽ tiếp tục 'quan hệ hữu hảo' với Iran và không chấp nhận đổi 'bãi bỏ án phạt' lấy 'cắt giảm hạt nhân'.

Ngoài ra, còn có thông tin rò rỉ rằng một nhà ngoại giao nổi tiếng là 'diều hâu' nhất Bộ Ngoại giao Nga sẽ được cử làm đại sứ tại Mỹ. Sau giai đoạn 'giữ phép lịch sự' lẫn nhau, Điện Kremlin giờ đây đang bắt đầu cho Nhà Trắng thấy Moskva dự định sẽ tham gia cuộc chơi từ vị thế của 'kẻ mạnh'.

Người phát ngôn của Tổng thống Nga, ông Dmitry Peskov và Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov đều nói rằng Điện Kremlin không coi Iran là nhà nước khủng bố như tổng thống Mỹ tuyên bố và dự định sẽ phát triển quan hệ với Tehran.

Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Ryabkov cũng nhấn mạnh Moskva sẽ không thảo luận với Washington các tiêu chuẩn để bãi bỏ án phạt và ý tưởng bãi bỏ biện pháp trừng phạt để đổi lấy cắt giảm hạt nhân mà tân tổng thống Mỹ nêu ra bởi đó là điều 'hoàn toàn không khả thi'.

Máy bay ném bom siêu thanh Tu-22M3 của Nga tại Iran 

Máy bay ném bom siêu thanh Tu-22M3 của Nga tại Iran

Bên cạnh đó, ứng cử viên sáng giá cho vị trí đại sứ Nga tại Mỹ được giới thạo tin cho là Thứ trưởng Ngoại giao Anatoly Antonov, người từng là thứ trưởng quốc phòng và được xem là nhân vật ủng hộ 'đường lối cứng rắn' của Nga trong quan hệ với phương Tây.

Mặc dù rất nhiều người đã hy vọng rằng sau khi ông Donald Trump vào Nhà Trắng, quan hệ Nga-Mỹ sẽ ấm lên hoặc ít nhất cũng mang tính xây dựng hơn.

Ngay Moskva cũng thể hiện thái độ lạc quan dù thận trọng về triển vọng quan hệ song phương với Washington.

Tuy nhiên, những tin tức gần đây cho thấy Điện Kremlin đã quyết định 'giương vuốt' lần đầu với Mỹ, đồng thời chỉ ra 2 phương diện quan trọng trong quan hệ song phương.

Một mặt, Điện Kremlin không dự định giữ 'vị thế yếu' trong quan hệ với Nhà Trắng bởi ông Donald Trump không bao giờ là nhân vật 'thân Nga' mà là một Tổng thống 'thân Mỹ'.

Do đó, ở vị thế 'yếu' trong quan hệ với Washington chắc chắn sẽ mang lại hậu quả tiêu cực dài hạn cho Nga. Mặt khác, Iran có thể là hòn đá tảng vô cùng lớn xuất hiện trong quan hệ Nga-Mỹ.

Tàu sân bay Đô đốc Kuznetsov của Nga 

Tàu sân bay Đô đốc Kuznetsov của Nga

Iran đang bị chính quyền mới của Mỹ chọn làm 'kẻ thù số một'. Những tuyên bố của ông Donald Trump cũng như của các cộng sự về Tehran là rất cứng rắn, trong đó có kế hoạch bãi bỏ 'thỏa thuận hạt nhân' vốn là một trong những thành tựu quan trọng nhất của chính quyền tiền nhiệm Obama.

Bước đi đầu tiên đã được Mỹ thực hiện là mở rộng các biện pháp trừng phạt Iran. Tuy nhiên, mối quan hệ đang được thiết lập giữa Moskva và Tehran (trong đó có việc Moskva đang xây dựng ở Trung Đông tam giác địa chính trị Nga-Iran-Thổ Nhĩ Kỳ) lại chính là điều làm khó cho ông Donald Trump.

Điện Kremlin đã phải bỏ rất nhiều công sức để xóa đi những tiêu cực trong quan hệ với Tehran sau thương vụ S-300 bị 'đóng băng'.

Điều quan trọng là chính Nga là bên 'đóng băng' thương vụ đó chỉ để cải thiện quan hệ với Mỹ. Tuy nhiên, giờ đây Washington khó có thể hy vọng Moskva sẽ lặp lại 'sai lầm' tương tự.

Với Iran đã vậy thì với Trung Quốc, Nga càng có nhiều lý do để duy trì và củng cố mối quan hệ vốn được đánh giá là nồng ấm nhất từ trước tới nay. Khó có khả năng Nga chấp nhận đánh đổi hoặc bị sập bẫy tự đặt mình vào thế yếu trong quan hệ với Mỹ và phương Tây.

>>Xem thêm: Quan hệ Nga - Mỹ: Đừng ảo tưởng

Theo Đông Phong/Đất Việt

Tags: Putin  |  Trump

Video bạn có thể quan tâm

Mỹ triển khai THAAD: Trung Quốc là công cụ của Nga