Nghệ sĩ tiếc thương bậc thầy thiết kế sân khấu Phan Phan

NSND họa sĩ Phan Phan (tên thật là Phan Đắt Trưởng, sinh năm 1933 tại Tân Hào, Bến Tre) đã trút hơi thở cuối cùng lúc 19 giờ 35 ngày 25-5, hưởng thọ 87 tuổi.

NSND họa sĩ Phan Phan bên mô hình thiết kế sân khấu trong cuộc triển lãm do Trường ĐH Sân khấu Điện ảnh TP HCM tổ chức

Sự ra đi đột ngột của ông là mất mát lớn đối với giới sân khấu miền Nam. Ông đã thiết kế mỹ thuật và thực hiện hàng trăm tác phẩm sân khấu, khi những tác phẩm do ông thiết kế là gia tài lớn đối với thế hệ họa sĩ, nhà thiết kế mỹ thuật trẻ.

Vốn có đức tính bộc trực của người Nam Bộ, trong các tác phẩm thiết kế mỹ thuật của NSND họa sĩ Phan Phan luôn mang tinh thần sảng khoái và đầy sức sống. NSND đạo diễn Trần Ngọc Giàu – Chủ tịch Hội Sân khấu TP HCM, Giám đốc Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang là người gắn bó với ông đã nói: 'Những đóng góp của ông cho sân khấu miền Nam rất to lớn. Ông luôn tiếp nhận cái mới, mang lại cho sân khấu những giá trị nghệ thuật hiện đại. Từ thành quả của ông, thế hệ họa sĩ sau ông mãi mãi xem đó là bài học quý, là khuôn mẫu để gắn bó và cống hiến cho sự nghiệp thiết kế sân khấu'.

NSƯT Kiều Mỹ Dung và NSND họa sĩ Phan Phan

Từ ngày NSND họa sĩ Lương Đống qua đời, toàn miền Nam chỉ còn NSND họa sĩ Phan Phan. Do đó ông luôn là lựa chọn hàng đầu của các đoàn nghệ thuật khi dàn dựng vở mới. Trong sáng tác thiết kế mỹ thuật ông luôn tâm huyết và truyền kinh nghiệm cho thế hệ đàn em. NSND Lệ Thủy xúc động: 'Khi tôi và anh Minh Vương làm Sân khấu Vàng, NSND Phan Phan là người thiết kế vở khai trương 'Thần tượng nửa đêm', sau đó là vở 'Lá sầu riêng', 'Một ông, hai bà', 'Máu nhuộm sân chùa', 'Tô Ánh Nguyệt'… Cảnh trí của Phan Phan có hồn lắm. Mỗi góc nhìn đều đẹp. Không gian ông thiết kế có gu thẩm mỹ riêng biệt, nhìn vô là biết tác phẩm của ông'. Còn với NSND Ngọc Giàu, bà khóc: 'Ông vẽ chân dung nghệ sĩ để treo trước cửa rạp rất đẹp. Nét vẽ tài hoa đó không bao giờ chúng tôi quên'.

NSND họa sĩ Phan Phan và các nghệ sĩ Nhà hát cải lương Tây Đô

Năm 1954, khi NSND Phan Phan còn là sinh viên trường Mỹ nghệ thực hành Gia Định, ông khởi nghiệp nghề vẽ bằng việc sáng tác truyện tranh. Sau nhiều lần bị từ chối, một hôm ông đem xấp truyện vừa vẽ đến gõ cửa báo 'Sài Gòn Mới' của bà Bút Trà. Ngay lúc anh họa sĩ vì đòi tăng lương đã xin nghỉ việc, chủ bút liền nhận ông vào thay thế.

Rồi duyên may đưa ông đến với sân khấu chính là vì con trai bà chủ bút lúc đó đang mê cô đào trẻ Thanh Nga (NSƯT Thanh Nga - con bà bầu Thơ của đoàn Thanh Minh, Thanh Nga), nên muốn đầu tư vở 'Thầy cai tổng bồi' tặng cho người mình yêu. NSND Phan Phan đã được chọn thiết kế sân khấu rồi gắn bó với sàn diễn.

Riêng nghệ danh Phan Phan là do người nhận ông vào báo 'Sài Gòn Mới' đã thấy ông vội vã ra đi khi 'bị chê' truyện tranh vẽ còn non, với hai chữ 'khoan khoan' mà nói chạy theo kiểu Nam Bộ 'phan phan' khi cố giữ chân ông lại để bà chủ bút nói chuyện lương bổng. Ông thấy mình có duyên với hai chữ 'phan phan' mà giữ làm nghệ danh.

NSND họa sĩ Phan Phan

Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang đã chuẩn bị tổ chức cuộc triển lãm về thiết kế sân khấu và mỹ thuật sân khấu vào tháng 8 năm nay, đồng thời vinh danh ông, bậc thầy của loại hình nghệ thuật này. Thế nhưng chưa kịp thực hiện thì ông đã ra đi.

Đối với thế hệ họa sĩ trẻ của lãnh vực thiết kế sân khấu những bài học quý mà ông để lại là nền tảng cho sự phát triển không ngừng để hướng không gian sân khấu đến với cảm xúc thật và đẹp.

Các nghệ sĩ sân khấu mãi mãi nhớ công ơn của NSND họa sĩ Phan Phan

NSND họa sĩ Phan Phan đã thiết kế trên 600 vở diễn, đoạt được nhiều giải thưởng của sân khấu nước nhà. Ông được phong danh hiệu NSƯT năm 1997, danh hiệu NSND năm 2007.

Tang lễ của ông được tổ chức tại nhà riêng: 137/45 Trần Đình Xu, phường Nguyễn Cư Trinh, quận 1, TP HCM.

Theo Bài và ảnh: Thanh Hiệp/Người Lao động

Tags: Phan Phan  |  thiết kế  |  sân khấu  |  mỹ thuật  |  tác phẩm  |  nghệ sĩ  |  chủ bút  |  NSND Phan Phan  |  tổ chức  |  không gian