Ông Trump trừng phạt nặng: Thổ Nhĩ Kỳ vẫn còn Nga, Trung

Tổng thống Mỹ đã chấm dứt thỏa thuận ưu đãi thương mại với Thổ Nhĩ Kỳ được cho là nhằm trả đũa quyết định của Ankara khi mua S-400.

Tổng thống Mỹ trừng phạt nặng tay với Thổ Nhĩ Kỳ

Ngày 16/5, Tổng thống Mỹ chính thức chấm dứt cơ chế hỗ trợ Thổ Nhĩ Kỳ trong Hệ thống Ưu đãi Tổng quát (GSP) với lý do 'Thổ Nhĩ Kỳ không còn nằm trong nhóm nước đang phát triển'.

Hệ thống GSP cho phép các quốc gia được nằm trong danh sách này được hưởng ưu đãi miễn thuế đối với một số hàng xuất khẩu vào thị trường Mỹ. Như vậy, các ưu đãi với Ankara đã chính thức chấm dứt từ ngày 16/5.

Năm 2017, trong phạm trù các hàng hóa được ưu đãi thuế của GSP, Mỹ đã nhập 1,66 tỷ USD hàng hóa của Thổ Nhĩ Kỳ chủ yếu được tính vào hàng trang sức, kim loại quý, phụ tùng ô tô và một số sản phẩm công nghiệp, nông nghiệp cùng nhiều hàng hóa thương mại khác.

Tổng số hàng này tương đương với 18% trong kim ngạch xuất khẩu của Thổ Nhĩ Kỳ vào thị trường Mỹ. Cách đây 2 tháng, ông Donald Trump đã đe dọa Washington sẽ loại Thổ Nhĩ Kỳ khỏi GSP nếu Ankara không xem xét lại vấn đề mua hệ thống phòng thủ S-400 của Nga.

Tổng thống Trump và Tổng thống Erdogan trong một cuộc gặp mặt năm 2018

Thời điểm đó, các chuyên gia dự đoán các mặt hàng của Thổ Nhĩ Kỳ nếu bị loại khỏi GSP sẽ bị áp mức thuế mới và hàng hóa của Ankara rất khó để có thể cạnh tranh khi vào thị trường nội địa Mỹ.

Trước khi Mỹ loại đối tác này ra khỏi GSP, họ vẫn đang áp dụng mức thuế lên tới 50% cho hai mặt hàng thép và nhôm của Thổ Nhĩ Kỳ. Đây là động thái mang tính chất trừng phạt liên quan đến vấn đề của mục sư Andrew Brunson - bị Ankara bắt giữ vì lý do đảo chính và khủng bố hồi năm 2016.

Tháng 10/2018, Thổ Nhĩ Kỳ đã trả tự do cho mục sư Brunson tuy nhiên Mỹ vẫn giữ nguyên các mức áp thuế trừng phạt cho đến nay. Tổng thống Trump cho rằng Ankara không chỉ gặp vấn đề với Brunson mà còn quên mất trách nhiệm đồng minh NATO khi tiếp tục mua hệ thống S-400 và phối hợp với Nga trong vấn đề của Syria.

Cho đến khi loại Thổ Nhĩ Kỳ khỏi GSP, Washington mới giảm thuế nhập khẩu thép từ Thổ Nhĩ Kỳ xuống còn 25%, nhưng vẫn bị đánh giá là rất cao cho mặt hàng chủ lực của nền kinh tế quốc gia đồng minh với Mỹ này.

Cách đáp trả của Thổ Nhĩ Kỳ

Việc loại Thổ Nhĩ Kỳ khỏi GSP ngay lập tức có tác động khi đồng Lira của quốc gia này tiếp tục mất giá, đẩy nền kinh tế đối mặt với các mức lạm phát mới.

Điều này cho thấy Tổng thống Mỹ đang tiếp tục nghiêm khắc với cả đối thủ và đồng minh bằng những biện pháp đánh thuế khắc nghiệt của mình. Ông Trump đã từng đe dọa sẽ buộc Thổ Nhĩ Kỳ phải trả giá vì 'đi ngược lại lợi ích NATO''đe dọa ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ' với các quyết định S-400 của mình.

Quyết tâm khẳng định 'không nói chơi' của ông Trump khiến mối quan hệ giữa Thổ Nhĩ Kỳ với Mỹ tiếp tục rạn nứt. Ankara lập tức phát đi cảnh báo mục tiêu 75 tỉ USD thương mại song phương mà họ đang nỗ lực thực hiện với Mỹ sẽ không thành hiện thực.

Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Mevlut Cavusoglu nói thẳng: 'Quan hệ giữa Ankara và Moscow không thể thay thế cho mối quan hệ đồng minh với NATO. Những vũ khí của Nga sẽ không thể đe dọa được sự hợp tác với đồng minh. Chỉ có điều chúng tôi đã đưa ra quyết định mua S-400, đã trả tiền và bây giờ chúng tôi không thể hủy bỏ nó. Chúng tôi không thể chọn giữa cái này với cái kia, chúng tôi chỉ có thể chọn điều duy nhất là trở thành một đồng minh của NATO'.

Còn Phó Tổng thống Fuat Oktay cho biết: 'Nước Mỹ phải chọn lựa. Họ muốn tiếp tục là đồng minh của Thổ Nhĩ Kỳ hay sẽ mạo hiểm đe dọa mối quan hệ hữu nghị bằng việc bắt tay với những kẻ khủng bố (ám chỉ hành động hỗ trợ người Kurd của Mỹ ở Syria) và phá hoại sức phòng thủ của một thành viên NATO?'

Loại Thổ Nhĩ Kỳ khỏi GSP sẽ khiến kim ngạch xuất khẩu của Thổ Nhĩ Kỳ vào Mỹ bị ảnh hưởng

Tuy nhiên, việc Mỹ trừng phạt vào các hàng hóa chủ lực được hưởng ưu đãi thuế của Thổ Nhĩ Kỳ mang lại viễn cảnh quốc gia này phải tìm nguồn cung nhập khẩu khác, với mức thuế hợp lý hơn. Ngoài ra, học theo kinh nghiệm của các quốc gia đã từng bị Mỹ trừng phạt, việc quá phụ thuộc vào thị trường Mỹ là con dao hai lưỡi với mọi nền kinh tế.

Nếu giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Mỹ chỉ có chỉ tiêu 75 tỉ USD trong năm 2019, thì vừa qua, họ đã có thỏa thuận khung với Nga để nâng mức thương mại hai chiều lên 100 tỉ USD.

Nga và Thổ Nhĩ Kỳ đang có hợp tác chặt chẽ với nhau trong lĩnh vực dầu khí, quốc phòng, vận tải bến bãi và công nghiệp nặng. Tổng thống Putin từng tuyên bố hồi tháng 4/2019 sẽ cung cấp cho Ankara những ưu đãi thuế chưa từng có, đồng thời thúc giục Thổ Nhĩ Kỳ nghiên cứu thị trường hàng tiêu dùng và công nghiệp chế tạo tại Nga, đưa thêm các nguồn cung cấp vào đó.

Như vậy, lĩnh vực công nghiệp, hàng tiêu dùng, vốn là mặt hàng chủ lực xuất Mỹ của Thổ Nhĩ Kỳ có thể tìm được ngay thị trường thay thế bằng nước Nga, với những ưu đãi thuế rất hấp dẫn.

Trong khi đó, mặt hàng trang sức, mỹ nghệ và nông sản của Thổ Nhĩ Kỳ hoàn toàn có thể tìm cách tiếp cận với Trung Quốc. Phía Bắc Kinh vừa tuyên bố hủy 3.400 tấn thịt heo nhập từ Mỹ, ngoài ra, thịt bò, một số loại nông sản cũng bị hủy hợp đồng. Đây là biện pháp đáp trả Mỹ của Bắc Kinh trong cuộc chiến thương mại giữa hai bên.

Tuy nhiên thách thức đặt ra buộc Trung Quốc phải tìm những nguồn hàng mới, và cơ hội chia đều cho các quốc gia có năng lực và sẵn hàng thay thế.

Theo Minh Hoàng/Đất Việt

Tags: Thổ Nhĩ Kỳ  |  Ông Trump  |  quốc gia  |  tiếp tục  |  thương mại  |  hàng hóa  |  đồng minh  |  ưu đãi thuế  |  Chúng tôi  |  S 400  |  mặt hàng