Putin hồi sinh sức mạnh Nga từ 'sự điên rồ của Yeltsin'

Lịch sử nước Nga và thế giới đã ghi lại nhiều dấu ấn của vị thủ tướng trẻ tuổi, khi ông tạo hình cho nước Nga bắt đầu từ sự điên rồ...

Hai mươi năm quyền lực của Putin bắt đầu từ sự điên rồ của Yeltsin

Tháng 8/2019, Tổng thống Nga Vladimir Putin kỷ niệm tròn 20 năm chính thức tham gia quản lý và điều hành đất nước. Cụ thể, ngày 9/8/1999, ông được Tổng thống Boris Yeltsin chỉ định làm Thủ tướng và ngày 16/8/1999 thì được Duma chuẩn thuận.

Thời điểm đó, khi vị tổng thống già nua chỉ định vị Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia trẻ tuổi và còn khá xa lạ với nước Nga thay cho cựu Bộ trưởng Nội vụ Sergei Stepashin làm người đứng đầu chính phủ Nga, đã có rất nhiều phản ứng bất lợi.

Các đối thủ chính trị của Kremlin chỉ trích động thái của Yeltsin là điên rồ, với lý do Putin thiếu kinh nghiệm chính trị và quan hệ của ông với lực lượng an ninh. Hầu hết đều dự đoán ông Putin sẽ thất bại và chung số phận như những người tiền nhiệm.

Hầu hết chính giới và công chúng Nga xem việc Tổng thống Yeltsin trao quyền lực cho ông Putin là điên rồ

Chủ tịch Đảng Cộng sản Nga Gennady Zyuganov tuyên bố trong một cuộc phỏng vấn trên đài phát thanh rằng : 'Đây là một nỗi đau đớn, hoàn toàn là một sự điên rồ. Rồi đây sẽ chẳng ai coi trọng thủ tướng...', Theo The Moscow Times.

Cựu Phó Thủ tướng Boris Nemtsov thì thốt lên : 'Thật không thể giải thích nổi sự điên rồ. Mọi người rồi sẽ lại mệt mỏi khi chứng kiến một nhà lãnh đạo tồi tệ, người không có khả năng thực hiện công việc của mình'.

Đại biểu Duma Quốc gia Nga Gennady Seleznyov thì khẳng định : 'Putin rồi cũng sẽ như tất cả những người từng được xem là người thừa kế của Yeltsin, cuối cùng sẽ bị sa thải. Và Yeltsin đã thực sự mạo hiểm khi đánh cược sự nghiệp vào Putin'.

Lãnh đạo phe đối lập tại Duma Quốc gia Nga khi đó là Viktor Ilyukhin, thậm chí còn cảnh báo : 'Putin có thể sẽ đưa ra các quyết định vi hiến nhằm bám giữ quyền lực, trong đó có việc đình hoãn các cuộc bầu cử. Điều đó làm tôi lo sợ thực sự'.

Với công chúng Nga, quyết định gây chấn động của Tổng thống Boris Yeltsin bị xem là hành động lừa dối, vì vậy hầu hết người dân Nga, từ Moscow đến Siberia được cho là đã ghê tởm người đứng đầu Điện Kremlin khi đó.

Lyosha, một công nhân xây dựng ở Moscow, cho biết chỉ có một lời giải thích đó là sự điên rồ. 'Tôi không biết chuyện gì đang xảy ra ở Điện Kremlin, nhưng một điều rõ ràng : Đó là một nhà thương điên'.

Molchanova, một người bán hàng ăn ở Moscow thì thất vọng : 'Bạn hãy nói giúp cho tôi biết Putin là ai với. Tôi chỉ biết đến Stepashin, chứ tôi thực sự chưa bao giờ nghe nói về Putin'.

Timoshenko, một trung tá đã nghỉ hưu thì mỉa mai : 'Chúng tôi hy vọng về một nhân vật mạnh mẽ sẽ tiếp quản và khôi phục trật tự cho đất nước. Chúng tôi luôn hy vọng về một Pinochet, nhưng Putin không phải là Pinochet'.

Như vậy, nền tảng tinh thần của cả chính giới lẫn công chúng Nga dành cho vị Thủ tướng trẻ tuổi Vladimir Putin khi ông được Tổng thống Boris Yeltsin trao quyền lực chỉ là nỗi thất vọng và sự hoài nghi.

Điều đó cũng hoàn toàn dễ hiểu, bởi khi ông Putin tiếp nhận quyền lực thì nước Nga chỉ là một quốc gia rộng về diện tích, nhiều đầu đạt hạt nhân, mạnh về vũ khí liên lục địa, song lúc đó người dân Nga chỉ biết kêu trời vì khó khăn và bế tắc.

Ông Putin đã bắt đầu việc nắm giữ và thực thi quyền lực từ sự điên rồ của ông Yeltsin

Khi ông Putin chính thức tham gia quản lý và điều hành đất nước thì nước Nga chỉ là quốc gia của chia rẽ, phe cánh, của tội phạm có tổ chức và được dung túng. Lúc đó, giải quyết ổn thoả mọi việc, đảm bảo ổn định xã hội là quá sức của một chính quyền.

Khi ông Putin được gửi niềm tin-trao quyền lực thì nước Nga chỉ là quốc gia ngập trong thiếu thốn, nợ nần. Đặc biệt nguy cơ nội chiến đã đe dọa sự tồn vong của nhà nước liên bang, nên lúc đó chính quyền không chỉ lo thù trong, mà còn cả giặc ngoài.

Vậy nhưng ông Yeltsin vẫn khẳng định ông Putin sẽ thống nhất đất nước, củng cố cải cách kinh tế, đưa nước Nga vững tiến vào thiên niên kỷ mới. 'Ông ấy sẽ tạo sự đoàn kết, đưa sự vĩ đại về với nước Nga trong thế kỷ 21', theo The Moscow Times.

Với niềm tin đó, ngày 31/12/1999, vài giờ trước thềm thiên niên kỷ mới, Tổng thống Yeltsin đã quyết định trao lại chiếc ghế nguyên thủ quốc gia cho Thủ tướng Putin, để vị thủ tướng trẻ tuổi có đủ điều kiện tái sinh sức mạnh Nga.

Và Tổng thống Putin đã chứng minh quyết định của người tiền nhiệm là chuẩn xác khi chiến thắng vang dội trong cuộc bầu cử Tổng thống Nga lần 3 thời hậu Xô Viết, rồi từ đó giúp nước Nga lấy lại vị thế siêu cường của Liên Xô trong chưa đầy thập kỷ.

Hai mươi năm qua, lịch sử nước Nga và thế giới đã ghi lại nhiều dấu ấn của vị thủ tướng trẻ tuổi năm nào, khi Putin tạo hình cho nước Nga bắt đầu từ sự điên rồ của Yeltsin. Và ông Putin đã bước vào ngôi nhà của những huyền thoại chính trị thế giới.

Củng cố cộng đồng dân tộc, gia tăng bản sắc văn hoá dân tộc - hai điều giúp Tổng thống Putin hồi sinh nước Nga

Hiện nay, khi nước Nga đạt được nhiều thành quả, tạo ra vị thế mới trên trường quốc tế, trong bối cảnh bị Mỹ-phương Tây bao vây bằng cấm vận-trừng phạt, dư luận lại cật vấn : Sao Putin có thể giúp nước Nga vượt khó, để rồi hồi sinh sức mạnh Nga?

Tài năng của vị thủ tướng trẻ tuổi năm nào đã là điều không phải bàn cãi, nhưng thực ra những người tiền nhiệm - kể cả Tổng thống Yeltsin - đều là người tài năng, song lại thất bại, mà ông Putin lại thành công.

Theo giới phân tích, khác biệt lớn nhất giữa Tổng thống Putin với những nhà lãnh đạo Nga khác chính là óc thực tế khi thực thi quyền lực. Điều này đã giúp ông nhận diện chính xác nút thắt cần tháo gỡ, từ đó đưa ra biện pháp tháo gỡ chuẩn xác.

Dù không tuyên bố, nhưng qua hành động thì có thể nhận thấy với ông Putin, sau Đổi mới và Công khai của Gorbachev, sau Cải cách của Yeltin, sức mạnh Nga chỉ có thể khôi phục bắt đầu từ yếu tố mềm - cộng đồng dân tộc và văn hoá dân tộc.

Nước Nga xơ xác sau Đổi mới và Công khai của Gorbachev, và Cải cách của Yeltsin

Vì vậy, khi được trao quyền lực, cựu điệp viên KGB đã tập trung gia cố hai yếu tố quyền lực mềm, từ đó khôi phục sức mạnh quốc gia. Điều đó thể hiện qua việc chấm dứt ly khai ở Chechnya, cùng với đó là đưa giá trị lịch sử vào kho tàng văn hoá Nga.

Ai từng biết nội chiến tại Chechnya xảy ra gần chục năm, thách thức và đe dọa chính quyền mà người cứng rắn như Tổng thống Yeltsin phải bó tay thì mới thấy việc Tổng thống Putin chấm dứt nội chiến tại nước cộng hòa tự trị này có ý nghĩa lớn thế nào.

Thủ lĩnh Dudayev của Chechnya thách thức cả nước Nga và có ý định đưa tình hình vượt ra khỏi biên giới nước Nga. Nguy cơ đó trở thành cơ hội cho Mỹ thực thi Luật về các dân tộc bị nô dịch và Đề án Havard, nhằm chia nhỏ nước Nga.

Tuy nhiên, ngay khi nắm quyền, ông Putin đã tập trung giải quyết dứt khoát vấn đề ly khai ở Chechnya - hậu quả từ việc tái cấu trúc nhà nước của chính quyền Yeltsin - chấm dứt đổ máu, đảm bảo ổn định cho Chechnya.

Điều cực kỳ quan trọng là hành động đó đã đảm bảo được tính thống nhất của Liên bang Nga. Bởi sau sự kiện Chechnya, không có bất cứ chủ thể nào có ý định phá vỡ sự thống nhất của nhà nước Nga - cộng đồng dân tộc Nga được kết nối bền chặt.

Như vậy, ông Putin đã tiêu diệt thế lực đối nghịch, đồng thời ngăn chặn thế lực thù địch có thể làm hại nước Nga, tạo điều kiện cho người Nga tập trung phát triển đất nước và thể hiện sức mạnh trong quan hệ đối ngoại.

Bên cạnh việc gia cố nền tảng cộng đồng dân tộc, ông Putin còn khắc phục thiếu sót của các bậc tiền bối - cả lãnh đạo Liên Xô và Nga. Đó là đưa giá trị lịch sử dân tộc vào kho tàng văn hoá dân tộc, biến lịch sử thành nguồn lực phát triển đất nước.

Đặc biệt, những gì đáng tự hào trong lịch sử của cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại đã được Tổng thống Putin đưa vào di sản văn hoá dân tộc Nga, ngoài đảm bảo sẽ tồn tại vĩnh hằng, thì một động lực phát triển đã được khơi dậy ngay trong lòng xã hội.

'Những sự tưởng nhớ về vai trò và sự hy sinh của dân tộc Nga trong Thế chiến II luôn có ý nghĩa đặc biệt dưới thời chính quyền Tổng thống Putin. Nhà lãnh đạo Nga đã phát huy niềm tự hào dân tộc thành sức mạnh của chế độ', Daily Mail bình luận.

Giới phân tích cho rằng, việc Tổng thống Putin tập trung gia cố nền tảng cộng đồng các dân tộc và gia tăng bản sắc cho nền văn hoá dân tộc đã góp phần quan trọng nhất làm thay đổi hướng chảy của dòng lợi ích Nga, từ đó giúp giữ vững chủ quyền cho nước Nga.

Ông Putin đã khôi phục nước Nga chỉ trong chưa đấy một thập kỷ

Trước bối cảnh cấm vận-trừng phạt Nga ngày càng giảm tác hiệu, rồi dần bị vô hiệu, cựu Ngoại trưởng Mỹ John Kerry từng kêu gọi chính giới Mỹ phải học tiếng Nga để hiểu rõ văn hoá Nga, từ đó mới hy vọng hoá giải được những nước cờ của Putin.

Điều đó cho thấy Tổng thống Putin đã rất chính xác khi chọn khôi phục nước Nga từ việc gia cố những yếu tố sức mạnh mềm.

Và đây chính là nền tảng của nước Nga mà Tổng thống Putin giúp tạo hình sau 20 năm nắm giữ quyền lực.

Ngọc Việt

Theo Đất Việt

Tags: điên rồ  |  sức mạnh  |  nước Nga  |  ông Putin  |  dân tộc  |  tổng thống  |  Thủ tướng  |  Tổng thống Putin  |  quyền lực  |  văn hoá