Tư nhân tham gia xây lưới điện truyền tải: Có khả thi?

Luật Điện lực hiện quy định lưới điện thuộc độc quyền nhà nước, muốn tư nhân tham gia thì phải sửa luật nhưng phải cân nhắc nhiều vấn đề...

Trước tình trạng nhiều nhà máy điện mặt trời ở khu vực Bình Thuận, Ninh Thuận xây xong mà không có đường dây truyền tải, một số ý kiến cho rằng cần thu hút tư nhân vào làm lưới truyền tải.

Theo GS.VS.TSKH Trần Đình Long, Phó Chủ tịch Hội Điện lực Việt Nam, Luật Điện lực quy định truyền tải là độc quyền nhà nước, cho nên ai muốn xây dựng, vận hành, cho dù chỉ là một phần lưới điện ấy, thì phải sửa luật.

Tuy nhiên, vị chuyên gia cho rằng, việc này cần phải được cân nhắc, tính toán cẩn trọng vì lưới điện truyền tải là xương sống của hệ thống điện quốc gia, nếu việc xây dựng, quản lý, vận hành lưới truyền tải không chuẩn thì dẫn tới những hệ quả rất xấu cho hệ thống điện.

'Cho tới nay, nhiều nước, trong đó có những nước tiên tiến, vẫn chấp nhận truyền tải thuộc độc quyền nhà nước. Nếu tư nhân tham gia đầu tư lưới điện truyền tải phải tính trước nhiều vấn đề.

Chẳng hạn, hiện phí truyền tải chưa đến 100 đồng/kWh, nếu tư nhân tham gia làm lưới truyền tải thì phí truyền tải sẽ không ở mức rẻ như hiện nay, mà đó là lại là một trong những thành phần của chi phí tính vào giá điện. Khi ấy, phải tính toán trước xem chi phí xây dựng lưới truyền tải là bao nhiêu, không phải đợi đến khi xây xong, tư nhân báo hết bao nhiêu là biết bấy nhiêu.

Nếu Nhà nước mua điện có chi phí sản xuất và truyền tải cao thì buộc phải bán điện giá cao, không thể bù lỗ mãi được, người dân khi đó phải chịu giá điện cao.

Việc doanh nghiệp tư nhân tham gia vào đầu tư lưới điện để giải tỏa công suất cần phải được cân nhắc thận trọng.

Chưa kể, nếu một doanh nghiệp tư nhân đã tham gia đầu tư đường dây truyền tải thì khi bên thứ ba muốn đấu nối vào đó sẽ xử lý như thế nào? Trong trường hợp nhà đầu tư tư nhân nói đường dây đầy tải, không đồng ý cho đấu nối thì sao? Lúc ấy ai sẽ là người chịu trách nhiệm điều phối trong việc dùng chung lưới điện truyền tải để bên thứ ba có thể phát điện tới người mua cuối cùng?

Tóm lại, ở giai đoạn hiện tại, quy định lưới điện thuộc độc quyền nhà nước là hợp lý. Khi tư nhân tham gia đầu tư lưới điện thì phải cân nhắc, trong đó Nhà nước phải đóng vai trò cân bằng và hài hoà lợi ích của các bên tham gia thị trường điện', GS.VS.TSKH Trần Đình Long phân tích.

Để xử lý tình huống trước mắt khi nhiều nhà máy điện mặt trời xây xong không có đường dây truyền tải, vị chuyên gia gợi ý, nếu nhà máy điện mặt trời nào công suất lớn và từ vị trí xây nhà máy đến vị trí đấu nối vào hệ thống điện quốc gia mà không liên quan đến ai, thì tư nhân có thể bỏ tiền xây dựng đoạn đường dây truyền tải ấy, coi nó là một phần tài sản của mình. Như vậy, tài sản ấy vẫn thuộc về tư nhân, không ai vận hành xen vào việc truyền tải ấy.

Tuy nhiên, có thể xảy ra trường hợp đấu nối vào một điểm nào đó mà đoạn tiếp theo cũng bị quá tải vì công suất lớn. Việc này cần phải tính toán, chọn điểm đấu nối cho hợp lý.

Một giải pháp khác, các nhà đầu tư có thể làm việc với đơn vị điều độ hệ thống điện quốc gia. Khi điện mặt trời phát công suất lớn thì đơn vị điều độ hệ thống điện quốc gia có thể giảm bớt tải từ những đối tượng khác để ưu tiên cho nhà máy điện mặt trời đó sau khi tính toán cái nào có lợi hơn.

Về lâu dài, GS.VS.TSKH Trần Đình Long lưu ý, Quy hoạch Phát triển điện lực quốc gia VIII sắp được xây dựng, trong đó cần lưu ý quy hoạch về năng lượng tái tạo (điện mặt trời, điện gió) phải được tính toán kỹ và quy hoạch từ trước, không thể nói rồi làm ngay như thời gian qua.

'Xây dựng lưới điện bao giờ cũng chậm hơn rất nhiều so với xây dựng các nhà máy điện mặt trời, điện gió do liên quan đến đền bù, giải phóng mặt bằng, mà chuyện này ở Việt Nam rất mất thời gian. Muốn phát triển năng lượng tái tạo một cách có kế hoạch, chủ định thì phải tính toán từ trước'.

Theo Thành Luân/Đất Việt

Tags: tư nhân  |  tham gia  |  truyền tải  |  lưới điện  |  xây dựng  |  tính toán  |  nhà máy điện  |  nhà nước  |  hệ thống điện  |  đấu nối