IAEA đồng thuận với Nga về AUKUS chạy đua hạt nhân

Liên minh AUKUS có thể khởi nguồn cho những ý đồ phát triển vũ khí hạt nhân trên thế giới.

Trong tuyên bố mới nhất, Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) Rafael Grossi đã đề cập đến sự thành lập liên minh Mỹ- Anh- Úc, còn gọi là AUKUS với các thỏa thuận phát triển vũ khí đáng lưu ý, trong đó có tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân.

Thỏa thuận AUKUS làm gia tăng nguy cơ phổ biến vũ khí hạt nhân.

Ông Grossi cho rằng, liên minh AUKUS có thể sẽ tạo tiền lệ cho các quốc gia phi hạt nhân vận dụng để theo đuổi các kế hoạch phát triển tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân.

Tổng Giám đốc IAEA cho biết, liên minh AUKUS làm gia tăng 'tâm lý lo ngại nghiêm trọng về vấn đề pháp lý và phổ biến vũ khí hạt nhân' và do đó, IAEA đã 'thành lập một nhóm chuyên trách nhằm xem xét các biện pháp bảo vệ hạt nhân và ý nghĩa pháp lý của mối quan hệ đối tác này'.

Trước khi IAEA phát đi cảnh báo này, cả Nga và Trung Quốc cũng đều đề cập đến các lo ngại tương tự.

Trong bài trả lời phỏng vấn mới đây với đài CNBC của Mỹ bên lề Diễn đàn Tuần lễ Năng lượng Nga, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã bình luận về liên minh mới được thành lập của Mỹ- Anh-Úc là 'làm suy yếu sự ổn định của khu vực'.

Ông nói: 'Theo tôi, kết bạn với nhau là tốt, nhưng 'kết bạn để chống lại ai đó' lại là xấu. Nó phá hoại sự ổn định, là điều mà tất cả chúng ta đang nói đến và tất cả chúng ta đang quan tâm.'

Ông Putin bày tỏ hy vọng việc thành lập AUKUS sẽ không khiến tình hình phát triển theo chiều hướng khó lường và không gây thêm căng thẳng trong khu vực.

Đại sứ đặc trách của Bộ Ngoại giao Nga - ông Grigory Mashkov cùng ngày nhận định rằng AUKUS có nguy cơ làm suy yếu an ninh quốc tế và khu vực.

Trong cuộc phỏng vấn với hãng tin RIA Novosti, Đại sứ Mashkov cho biết: 'Chúng tôi đang nghiên cứu kỹ lưỡng những hậu quả tiềm tàng' của việc thiết lập mối quan hệ đối tác AUKUS.

Ông cảnh báo trong khuôn khổ AUKUS, lãnh thổ của một quốc gia phi hạt nhân có thể được sử dụng để triển khai cơ sở hạ tầng quân sự của các nước hạt nhân. Ông nêu rõ: 'Điều này có thể tạo ra những nguy cơ tiềm ẩn gây bất ổn tình hình trong lĩnh vực an ninh quốc tế và khu vực'.

Theo nhận định của ông Nikolay Nozdrev, Vụ trưởng Vụ châu Á thứ 3 thuộc Bộ Ngoại giao Nga (phụ trách khu vực Đông Nam Á và một số nước trong khu vực), liên minh quân sự AUKUS có thể đẩy mạnh cuộc chạy đua vũ trang và gia tăng mâu thuẫn trong khu vực.

Theo đài RT, ông Nozdrev nhắc đến những kế hoạch của 3 nước thuộc liên minh, gồm có việc Úc mua tên lửa hành trình Tomahawk của Mỹ, thỏa thuận triển khai máy bay quân sự của Mỹ, thỏa thuận mở rộng hợp tác quân sự song phương và khả năng Úc cho tàu ngầm hạt nhân Anh sử dụng căn cứ của nước này.

'Toàn bộ những điều này chỉ khiến gia tăng lo ngại nghiêm trọng về ảnh hưởng của AUKUS đối với sự ổn định và an ninh của khu vực, nguy cơ rõ ràng về việc khởi động cuộc chạy đua vũ trang và lo ngại về hiệu quả của hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân' - ông Nozdrev nói.

Trong khi đó, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị hôm 23/10 cũng cảnh báo Anh nên thận trọng về thỏa thuận an ninh - quốc phòng AUKUS.

Trong cuộc điện đàm với người đồng cấp Anh Liz Truss hôm 22/10, ông Vương nói: 'Việc thành lập khối quân sự mới sẽ kích hoạt một cuộc chạy đua vũ trang, kích động đối đầu giữa các cường quốc, đồng thời phá hoại nền hòa bình và ổn định trong khu vực'.

Ông Vương cho rằng thỏa thuận AUKUS đánh dấu lần đầu một nước sở hữu vũ khí hạt nhân chuyển giao tàu ngầm hạt nhân và uranium làm giàu cấp độ cao cho một nước không có vũ khí hạt nhân. Thỏa thuận không chịu giám sát và kiểm định quốc tế, tạo rủi ro nghiêm trọng về phổ biến hạt nhân.

Ngoại trưởng Vương Nghị nói 'Trung Quốc phản đối thỏa thuận này' và kêu gọi Anh cân nhắc lại 'một cách thận trọng' về AUKUS.

Thỏa thuận an ninh – quốc phòng AUKUS được các nhà lãnh đạo Mỹ, Anh và Úc công bố vào tháng 9 trong bối cảnh Mỹ, Úc và các quốc gia ở Ấn Độ - Thái Bình Dương lo ngại về sự hiện diện quân sự của Trung Quốc trong khu vực. Có nhiều ý kiến cho rằng AUKUS nhằm vào Trung Quốc.

Bộ trưởng Quốc phòng Úc Peter Dutton khẳng định Úc sẽ không thay đổi chiến lược an ninh của mình vì AUKUS. Ông Dutton cho rằng thỏa thuận này sẽ đảm bảo vai trò một đối tác đáng tin cậy của Úc tại khu vực.

'Chúng tôi không phải là bên muốn can thiệp vào việc của các quốc gia khác. Chúng tôi là một đất nước ngay thẳng, muốn đem lại hòa bình cho khu vực', ông Dutton nói.

Về phần mình, Bộ trưởng các Lực lượng Vũ trang Anh James Heappey khẳng định AUKUS không được tạo ra nhằm mục đích thách thức các nước khác.

Vị bộ trưởng này nhấn mạnh Úc đơn thuần quyết định tham gia một thỏa thuận chia sẻ công nghệ lâu dài cùng Mỹ và Anh.

Giới quan sát đánh giá tàu ngầm là lĩnh vực tiếp theo trong cuộc cạnh tranh quân sự giữa Mỹ và Trung Quốc.

Theo Hải Lâm/Đất Việt Link Gốc:           Copy Link
http://baodatviet.vn/the-gioi/tin-tuc-24h/iaea-dong-thuan-voi-nga-ve-aukus-chay-dua-hat-nhan-3440964/

Tags: liên minh Mỹ-Anh-Úc  |  liên minh AUKUS  |  căng thẳng Pháp- Úc  |  vũ khí hạt nhân