Úc rút khỏi Vành đai và Con đường, Trung Quốc chỉ trích

Ngày 21/4, Úc thông báo sẽ hủy bỏ thỏa thuận của chính quyền bang Victoria tham gia sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) của Trung Quốc.

Trong thông báo tối 21/4, Ngoại trưởng Úc Marise Payne cho biết bà đã hủy 4 thỏa thuận của chính quyền Victoria, trong đó có hai thỏa thuận liên quan tới BRI là Bản ghi nhớ năm 2018 giữa chính quyền bang và Ủy ban Cải cách và phát triển quốc gia Trung Quốc và Thỏa thuận khung năm 2019, được xây dựng dựa trên Bản ghi nhớ năm 2018.

Hai thỏa thuận còn lại là thỏa thuận năm 2004 giữa Bộ Giáo dục và đào tạo của bang với Iran và thỏa thuận hợp tác khoa học năm 1999 với Syria.

Ngoại trưởng Payne khẳng định cả 4 thỏa thuận này không phù hợp với chính sách đối ngoại của Úc hoặc gây bất lợi cho quan hệ đối ngoại của nước này theo quy định của Luật Quan hệ đối ngoại được thông qua vào năm 2020.

Quyết định trên được đưa ra sau khi Chính phủ Liên bang Úc tiến hành xem xét lại hơn 1.000 thỏa thuận với nước ngoài được thực hiện giữa các bang và vùng lãnh thổ, chính quyền địa phương và các trường đại học của nước này.

Ngoại trưởng Payne cho biết bà sẽ tiếp tục đánh giá các thỏa thuận nước ngoài được thông báo trong chương trình bắt đầu từ tháng 12 năm ngoái, nhưng hy vọng 'đa số' sẽ không bị ảnh hưởng.

Theo tờ News.com.au, thỏa thuận mà bang Victoria của Úc ký với Trung Quốc để cho Bắc Kinh tham gia vào chương trình xây dựng cơ sở hạ tầng trị giá hơn 1 nghìn tỷ đô la Úc.

Đây là biên bản ghi nhớ mà chính quyền Thủ hiến Victoria Daniel Andrews đã ký với Bắc Kinh hồi năm 2018 mà không thông qua Canberra. Động thái 'vượt mặt' chính phủ Úc của bang Victoria đã gây ra nhiều tranh cãi, khi nó làm dấy lên lo ngại về hiện diện và tầm ảnh hưởng của Bắc Kinh với các công trình quan trọng của bang.

Ngoại trưởng Úc Marise Payne. Ảnh: ABC

Trong khi đó, báo cáo của tờ The Sydney Morning Herald (SMH) cho biết chính quyền Thủ tướng Morrison và các chuyên gia an ninh quốc gia Úc lo ngại Trung Quốc sử dụng thỏa thuận với bang Victoria làm mục đích tuyên truyền rằng bang này đã phá vỡ chính sách về Trung Quốc của Úc. Họ cũng sợ Bắc Kinh dùng BRI như 'bẫy nợ' cho các nước nghèo hơn và làm giảm ảnh hưởng của Úc trong khu vực.

Ngay sau tuyên bố của Úc, Đại sứ quán Trung Quốc tại Canberra ngày 21/4 chỉ trích Úc gây tổn hại quan hệ song phương khi quyết định hủy bỏ các thỏa thuận hợp tác trong khuôn khổ sáng kiến Vành đai và Con đường. Theo Đại sứ quán Trung Quốc, nước này kiên quyết phản đối một bước đi như thế.

Thời gian qua, Australia đã thực hiện các bước để hạn chế ảnh hưởng của Trung Quốc tại nước này, bao gồm cả việc cấm gã khổng lồ viễn thông gây tranh cãi Huawei tham gia dự án triển khai mạng 5G và siết chặt luật đầu tư nước ngoài đối với các tập đoàn.

Quan hệ Úc - Trung đi xuống kể từ tháng 4 năm ngoái sau khi Canberra khiến Bắc Kinh tức giận vì đề xuất một cuộc điều tra quốc tế độc lập về nguồn gốc của đại dịch Covid-19.

Úc và Trung Quốc còn dính vào cuộc chiến thương mại. Bắc Kinh đã áp dụng một số hạn chế lên tới hàng tỷ USD đối với hàng xuất khẩu của Canberra, bao gồm thịt bò, lúa mạch và rượu vang với lý do bán phá giá và vi phạm thương mại.

Trung Quốc cũng cấm nhập khẩu ((không chính thức) than, đường, lúa mạch, tôm hùm, rượu, đồng và gỗ của Úc từ tháng 11/2020, đồng thời áp thuế chống bán phá giá đối với lúa mạch.

Sáng kiến Vành đai và Con đường được Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đưa ra từ năm 2013. Đây được xem là một nỗ lực của Trung Quốc nhằm tăng cường ảnh hưởng kinh tế trên phạm vi toàn cầu thông qua việc xây dựng các mắt xích giao thông là cảng biển và đường bộ nối từ Á, qua Trung Đông và châu Phi tới châu Âu.

Một số nhà phê bình xem sáng kiến này còn là một phương tiện để Trung Quốc gia tăng ảnh hưởng về quân sự và chính trị, đồng thời tìm kiếm cơ hội kinh doanh cho các công ty của nước này.

Với lượng vốn dồi dào, các công ty quốc doanh Trung Quốc mời chào các nước tham gia Vành đai và Con đường những khoản vay ưu đãi để xây dựng những dự án quy mô lớn như cảng biển và đường sắt.

Những thỏa thuận này thường được đàm pháp ở cấp chính phủ-chính phủ, với lãi suất cho vay dưới mức thị trường, nhưng nhiều nước vẫn lo ngại về khối nợ mà họ vướng vào.

Nhiều quốc gia phương Tây cáo buộc sáng kiến này là 'ngoại giao bẫy nợ' của Trung Quốc: khi các nước mất khả năng trả nợ, Bắc Kinh sẽ gây sức ép để giành quyền kiểm soát dự án hoặc các vị trí địa chiến lược.

Những năm gần đây, một số quốc gia đã giảm quy mô hoặc hủy các dự án thuộc sáng kiến Vành đai và Con đường như Pakistan, Malaysia, Myanmar, Bangladesh, Sierra Leone... Lý do được đưa ra cho các động thái này là lo ngại về chi phí cao và ảnh hưởng đối với nợ quốc gia cũng như nền kinh tế.

Theo An Nhiên/Đất Việt Link Gốc:           Copy Link
http://baodatviet.vn/the-gioi/tin-tuc-24h/uc-rut-khoi-vanh-dai-va-con-duong-trung-quoc-chi-trich-3431026/

Tags: Úc rút khỏi Vành đai và Con đường  |  sáng kiến Vành đai và Con đường  |  Trung Quốc  |  Úc  |  chiến tranh thương mại